Inshila ya kupiminamo amamotoka iyabomfiwa ilabomba ukupitila mu kubika ifintu ifingi no kubomfya inshila sha sayansi ku kupima umutengo wa motoka. Ici cisanshamo ifintu ifingi, ukubikapo ne lyashi, icintu, umulandu, no mulandu wa kupima. Ukushintilila pa kupima kwa fya sayansi, ukupima kulacitwa pa motoka imo, ukubika amano ku mutengo wa mibele. Inshila shapusanapusana isha kupiminamo shikwata imibombele yalekanalekana. Ica kumwenako fye, inshila ya kubweseshamo indalama yalilinga ku mamotoka ayacili yalebomfiwa. Nacimbi, programu wa kupima abomfya ukufwailisha kwa fishinka ifikulu no kusambilila kwa mashini pa kupima umutengo ukulingana na mapikica ayengi aya mashiwi ya makwebo.
Mukulanda pa fintu fya kupima, isambililo lyaishibikwa bwino bwino amasambililo na basambilila, ababomfya ukwishiba kwabo ukwakulisha no bumanyi bwa kucita ukupitulukamo. Icintu mu cifyalilwa ni motoka iyabomfiwa iyapimikwa, kabili motoka imo imo yaliibela. Icishinte ca kupima cisanshamo ifintu ifingi, ukufuma ku fya kusambilila ukufika ku fya mu mafunde, ukufuma ku nsambu sha fikwatwa ukufika ku mitengo, fyonse ifipeela umufula uwakosa uwa kupima. Imilandu ya kupima yalipusana, kabili ukupitulukamo ukwalungama kulakabilwa kuli fyonse ukufuma ku fyakushita ifya lyonse ifyabomfiwa ku motoka ukufika ku kutwala amamotoka no kwaluka kwa bukwate, no kupilibula amamotoka.
Icishinka ca kuti cashintilila pa kupima kwa fya sayansi calicindama. Pa mulandu wa kuti amamotoka yalitunguluka mu fya sayansi, ukufwala no kufwala tayacingililwa ilyo balebomfya. Inshila sha kuceeceetelamo ifya kupangapanga kuti shashininkisha bwino bwino ubukulu bwa kufwala kwa motoka no kufwala, ukupeela icishinka cikalamba ica kupiminamo. Na kabili, amamotoka ayabomfiwa yalipusana nga nshi mu mutengo wa ciputulwa, ifishinka, imisango, ne mipangilwe, ukufwaya ukupima kwa muntu umo umo ukulingana na motoka umo umo. Na kabili, ubuteko buli na mafunde ayakosa aya kulembesha amamotoka, kabili imisonko yalekanalekana ne malipilo filabika umutengo ukalamba uwalundwako, e co umutengo wa fya kupangapanga te kuti ulekelelwe.
Inshila shapusanapusana isha kupiminamo shalikwata ifisuma ne fipimo fya iko. Inshila ya mutengo iya kubweshamo ipeela ukupima kwalinga kabili ukwalinga ukwa mamotoka ayabomfiwa ayatwalilila ukubomfiwa, lelo ni ncito{1} pesenti iya maka kabili iyakosa ukupenda ukufwala kwa fya ndalama no kubola. Umutengo wa nomba uwa nshila ya kusangamo walilinga ku mamotoka ya kubomfya ayakwata ifya kubwesha ifyaibela, ifyaishibikwa, lelo ukusobela ifya kubwelelamo ifilolelo kufwaya ukufwailisha kwalungama ukwa cishibo. Inshila ya mutengo iya mutengo wa pa mushiika ilalanga bwino bwino imibele ya pa mushiika, lelo yalicingililwa ku calo candi icili- icalungishiwa icabomfiwa ku cifulo ca mishi, ukulenga ukuti cibe icakosa ukusanga amamotoka ayalingana. Inshila ya mutengo wa kupwisha ilabomfiwa ku mamotoka ayashitishiwa mu mibele imo ine.
Nacimbi, programu wa kupiminako abomfya ukufwailisha kwa fishinka ifikulu no kusambilila kwa mashini ku kulonganya amashiwi ayengi aya makwebo, ukupanga ifyafumamo fya kupima ifisuma nga nshi ku mibele ya makwebo.